Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 1956 y\u0131l\u0131ndan 2011 y\u0131l\u0131na kadar otoriter rejim ile diktat\u00f6rler taraf\u0131ndan y\u00f6netilmi\u015f olan Tunus, 2011 y\u0131l\u0131nda Onur Devrimi ad\u0131 verilen halk ayaklanmas\u0131 ile Zeynel Abidin Bin Ali diktas\u0131n\u0131 devirmi\u015f ve \u00fclkede ilk se\u00e7imler ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Tunus halk\u0131n\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l protestolar\u0131 sonras\u0131nda \u00fclkeyi 24 y\u0131l diktat\u00f6rl\u00fckle y\u00f6neten Zeynel Abidin Bin Ali istifa etmek zorunda kalm\u0131\u015f ve Tunus\u2019un kendi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasi s\u00fcrecini en bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l \u015fekilde ba\u015flatmas\u0131yla birlikte \u201cArap Bahar\u0131\u201d ad\u0131 verilen d\u00f6nem de resmen ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu yeni d\u00f6nemde, uzun y\u0131llard\u0131r s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131 ya\u015fayan Ra\u015fid El-Gannu\u015fi de Tunus\u2019a d\u00f6nm\u00fc\u015f ve \u00fclke tarihinde \u201cdemokratik\u201d bir s\u00fcrecin de ba\u015flamas\u0131nda b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Tunus\u2019un bu yeni d\u00f6neminin en kilit akt\u00f6rlerinden olan \u00fclkenin en k\u00f6kl\u00fc hareketlerinden Nahda ve lideri Ra\u015fid El-Gannu\u015fi, Tunus\u2019ta hukuki, siyasi, ekonomik ve toplumsal istikrar\u0131n tesisi i\u00e7in toplumsal uzla\u015f\u0131 metodunu benimsemi\u015f ve 2011 y\u0131l\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131na kadar kurulan h\u00fck\u00fcmetlerin tamam\u0131nda yer alarak Tunus\u2019taki istikrar i\u00e7in m\u00fccadele vermi\u015ftir. <\/p>\n\n\n\n
Ancak, 2019 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7iminde Nahda\u2019n\u0131n deste\u011fi ile Tunus\u2019un Cumhurba\u015fkan\u0131 olarak se\u00e7ilen Kays Said\u2019in, g\u00f6reve gelmesinden k\u0131sa bir s\u00fcre sonra d\u00f6nemin ba\u015fbakan\u0131 Hi\u015fam el-Me\u015fi\u015fi\u2019yi g\u00f6revden almas\u0131, parlamentoyu feshetmesi, milletvekillerinin dokunulmazl\u0131klar\u0131n\u0131 kald\u0131rarak meclise giri\u015flerini engellemesi ve yeni bir anayasa haz\u0131rlayarak iktidar\u0131n\u0131 korumaya y\u00f6nelik d\u00fczenlemeler getirmesi, Onur Devrimi ile elde edilen kazan\u0131mlar\u0131n aksine, Tunus\u2019un y\u00f6netimi bak\u0131m\u0131ndan otoriter bir anlay\u0131\u015f benimsedi\u011fini g\u00f6stermektedir. 2022 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen ancak Tunus halk\u0131n\u0131n deste\u011fini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde alamam\u0131\u015f olan referandum ile kabul edilen yeni anayasa ba\u011flam\u0131nda yarg\u0131 erki dahil t\u00fcm y\u00f6netimi kendi elinin alt\u0131nda toplayan Kays Said, kendisine muhalefet eden siyaset\u00e7ileri, medya mensuplar\u0131n\u0131, gazetecileri, aktivistleri ve hukuk\u00e7ular\u0131 as\u0131ls\u0131z iddialar ile yarg\u0131latarak mahk\u00fbm ettirmektedir. Temel insan haklar\u0131n\u0131n dahi yok say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu uygulamalar ile muhalif sesleri bast\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan Said\u2019e destek veren \u00fclkeler oldu\u011fu gibi \u00f6zellikle Bat\u0131l\u0131 demokratik \u00fclkelerin hukuka ayk\u0131r\u0131 t\u00fcm bu uygulamalara kar\u015f\u0131 sessiz kald\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Ancak, k\u00fcresel \u00e7aptaki demokratikle\u015fme ile ilgili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile bilinen Bat\u0131l\u0131 bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015fu ise Tunus\u2019ta 2021 y\u0131l\u0131 ve sonras\u0131nda meydana gelen hukuka ayk\u0131r\u0131 geli\u015fmelere dair endi\u015felerini ve ele\u015ftirilerini dile getirmi\u015ftir. ABD D\u0131\u015fi\u015flerine ba\u011fl\u0131 Demokrasi, \u0130nsan Haklar\u0131 ve \u00c7al\u0131\u015fma B\u00fcrosu (Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor) taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan 2022 tarihli raporda Tunus\u2019taki Said y\u00f6netiminin uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 ciddi ele\u015ftiriler yer al\u0131rken Economist Intelligence Unit 2022 Index\u2019te Said\u2019in 2021 y\u0131l\u0131ndaki hukuka ayk\u0131r\u0131 eylemleri anayasal darbe olarak nitelendirilerek Tunus\u2019un giderek otokratik bir rejime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc belirtilmi\u015ftir. Freedom House taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan 2023 y\u0131l\u0131 raporunda ise Tunus, demokrasi indekslerinde en \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclke olarak kaydedilmi\u015ftir. \u00d6nde gelen demokrasi indekslerinden biri olan V-Dem Institute taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan 2023 Demokrasi Raporu: Otokratikle\u015fme Kar\u015f\u0131s\u0131nda Meydan Okuma (Democracy Report 2023 Defiance in the Face of Autocratization) ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporda da Tunus\u2019taki mevcut duruma dair endi\u015feler dile getirilerek Tunus demokrasisinin ciddi bir tehdit alt\u0131nda oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Kays Said\u2019in hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak nitelendirilebilecek en g\u00fcncel uygulamas\u0131 ise \u00fclkenin en b\u00fcy\u00fck siyasi hareketi olan Nahda\u2019n\u0131n lideri ve feshedilen Meclis Ba\u015fkan\u0131 olan Ra\u015fid El-Gannu\u015fi ve pek \u00e7ok muhalifi, hukuku politik bir silah olarak kullanarak bir gece bask\u0131n\u0131 ile g\u00f6zalt\u0131na alarak tutuklatmas\u0131 olmu\u015ftur. Hukuki dayana\u011f\u0131 sa\u011flam olmayan iddialar ile tutuklanan Gannu\u015fi ve di\u011fer muhaliflerin hapishane ko\u015fullar\u0131 ve sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131na dair ciddi endi\u015feler mevcuttur. Hukuka ayk\u0131r\u0131 uygulamalarla diktat\u00f6r bir rejim y\u00f6netimine s\u00fcr\u00fcklenen Tunus i\u00e7in, bu hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131 durduracak ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmamas\u0131 halinde, gelecek d\u00f6nemde Tunus\u2019taki tansiyonun y\u00fckselmesi ihtimali olduk\u00e7a y\u00fcksektir. Uluslararas\u0131 toplumun harekete ge\u00e7erek \u00f6zellikle Ra\u015fid El-Gannu\u015fi ve di\u011fer muhalif kesimlere y\u00f6nelik hukuka ayk\u0131r\u0131 uygulamalara kar\u015f\u0131 m\u00fcdahalede bulunmas\u0131 gerekmektedir. <\/p>\n\n\n\n
Bu raporda, ge\u00e7mi\u015f geli\u015fmeleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, Kays Said d\u00f6neminde Tunus\u2019ta ger\u00e7ekle\u015fen hukuka ayk\u0131r\u0131 uygulamalar ve muhaliflere y\u00f6nelik g\u00f6zalt\u0131 eylemleri incelenecektir. Raporda, Said\u2019in \u201cArap Bahar\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan s\u00fcre\u00e7le birlikte birtak\u0131m demokratik kazan\u0131mlar elde eden Tunus\u2019u nas\u0131l yeniden otoriter bir rejim y\u00f6netimi alt\u0131na soktu\u011fu ve ba\u015fta Nahda lideri Ra\u015fid el-Gannu\u015fi olmak \u00fczere kendisine muhalif olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ki\u015fileri temel insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 ko\u015fullar alt\u0131nda ve as\u0131ls\u0131z iddialar ile hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde yarg\u0131lamas\u0131na sebep oldu\u011funa da vurgu yap\u0131lacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
Bu Rapor, ana ak\u0131m medyada yer alan a\u00e7\u0131klamalar, h\u00fck\u00fcmet belgeleri ve raporlar gibi a\u00e7\u0131k kaynaklardan yararlanmakla birlikte Tunuslu siyaset\u00e7iler, insan haklar\u0131 aktivistleri, gazeteciler ve hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde tutuklanan muhaliflerin yak\u0131nlar\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilen m\u00fclakatlara dayanmaktad\u0131r. M\u00fclakatlar, 11 Haziran-25 Temmuz 2023 tarihleri aras\u0131nda \u00e7evrimi\u00e7i platformlar \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirilen g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde yap\u0131land\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f ve derinlemesine m\u00fclakat tekni\u011fi tercih edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n