De\u011ferli Bas\u0131n Mensuplar\u0131,<\/p>\n\n\n\n
Filistin halk\u0131na ve Filistin topraklar\u0131na y\u00f6nelik y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir devam eden sistematik sald\u0131r\u0131lar 7 Ekim sonras\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6rebilece\u011fi seviyeye ula\u015fm\u0131\u015f ve tarihin en b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131mlar\u0131ndan birisine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
7 Ekim 2023 sonras\u0131 yakla\u015f\u0131k iki ay boyunca uluslararas\u0131 toplum taraf\u0131ndan \u0130srail\u2019in soyk\u0131r\u0131m eylemlerinin durdurulmas\u0131na y\u00f6nelik ciddi hi\u00e7bir ad\u0131m at\u0131lmam\u0131\u015f, nihayet 29 Aral\u0131k 2023 tarihinde G\u00fcney Afrika Devleti taraf\u0131ndan Soyk\u0131r\u0131m Su\u00e7unun \u00d6nlenmesi ve Cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca \u0130srail\u2019e kar\u015f\u0131 Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 nezdinde soyk\u0131r\u0131m\u0131n derhal durdurulmas\u0131na y\u00f6nelik ihtiyati tedbirleri de i\u00e7eren dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
26 Ocak 2024 tarihinde Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 ge\u00e7ici \u00f6nlemlere dair karar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f ve eldeki verileri \u0130srail’in soyk\u0131r\u0131m su\u00e7u i\u015fledi\u011fine dair reddedilemez d\u00fczeyde ikna edici bulmu\u015ftur. Bununla birlikte ge\u00e7ici tedbirlerin verildi\u011fi 26 Ocak 2024 tarihinden itibaren \u0130srail\u2019in soyk\u0131r\u0131m eylemlerine devam etti\u011fi, y\u00fczlerce insan\u0131n daha \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebebiyet verdi\u011fi, baz\u0131 devletlerin ge\u00e7ici tedbir kararlar\u0131n\u0131n etkisini azaltmak ad\u0131na birlikte hareket etti\u011fi g\u00f6zlemlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcney Afrika\u2019n\u0131n ba\u015fvurusu d\u0131\u015f\u0131nda uluslararas\u0131 toplum taraf\u0131ndan soyk\u0131r\u0131m\u0131n durdurulmas\u0131na y\u00f6nelik somut ad\u0131mlar at\u0131lmamas\u0131 bir yana, bilakis baz\u0131 devletler 7 Ekim\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze soyk\u0131r\u0131m eylemleri ile ilgili \u0130srail\u2019in yan\u0131nda durarak a\u00e7\u0131k\u00e7a soyk\u0131r\u0131ma destek olmu\u015f, bununla birlikte bir \u00e7ok \u015firket ise \u0130srail\u2019in soyk\u0131r\u0131m eylemleri esnas\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 ve faydaland\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin teminiyle soyk\u0131r\u0131m su\u00e7una i\u015ftirak etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Her ne kadar Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 soyk\u0131r\u0131m su\u00e7unun i\u015flendi\u011fine dair davan\u0131n esas\u0131yla ilgili hen\u00fcz bir karar vermemi\u015f olsa da \u0130srail\u2019in soyk\u0131r\u0131m eylemlerinin reddedilemez d\u00fczeye varm\u0131\u015f oldu\u011fundan bu eylemlerin uluslararas\u0131 yarg\u0131 mercileri taraf\u0131ndan eninde sonunda cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Bununla birlikte \u0130srail\u2019in soyk\u0131r\u0131m eylemlerine s\u00f6zl\u00fc ve fiili olarak destek veren ki\u015filerin soyk\u0131r\u0131m eylemlerinden hukuken sorumlu tutulmas\u0131 ad\u0131na somut ad\u0131mlar at\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Vicdanl\u0131 insanlar \u0130srail\u2019in soyk\u0131r\u0131m eylemlerini durdurmaya odaklanm\u0131\u015fken soyk\u0131r\u0131m\u0131n \u015fiddetini art\u0131ran ve soyk\u0131r\u0131m\u0131 besleyen devlet ve \u015firketlerin yard\u0131m ve destekleri durdurmaya y\u00f6nelik s\u00f6ylem d\u0131\u015f\u0131nda kalan etkili bir hareket ba\u015flat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Soyk\u0131r\u0131ma destek veren devlet ve \u015firket yetkililerinin soyk\u0131r\u0131m su\u00e7undan yarg\u0131lanmas\u0131 ve cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u00fcnde hi\u00e7bir hukuki engel bulunmamaktad\u0131r. \u00d6zellikle Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131 nezdinde g\u00f6r\u00fclmekte olan dava soyk\u0131r\u0131m destek\u00e7ilerine y\u00f6nelik yarg\u0131lamalarda da esas al\u0131naca\u011f\u0131ndan Divan\u2019\u0131n ge\u00e7ici tedbirlere y\u00f6nelik verdi\u011fi karar\u0131n bu y\u00f6n\u00fcyle irdelenmesi gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Mahkeme yarg\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131n neredeyse oybirli\u011fiyle ald\u0131\u011f\u0131 bu karar, i\u015fgalci \u0130srail\u2019in t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi soyk\u0131r\u0131m nedeniyle maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tecrit halinin \u00f6nemli bir g\u00f6stergesidir.<\/p>\n\n\n\n
Davan\u0131n bu \u00f6nleyici tedbirler a\u015famas\u0131nda, mahkemenin su\u00e7u kati soyk\u0131r\u0131m olarak nitelendirmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, bu davan\u0131n esas\u0131na dair bir husustur. Ancak mahkemenin bu ilk a\u015famada soyk\u0131r\u0131m eylemlerinin ve i\u015fgalci \u0130srail h\u00fck\u00fcmetinin bu niyetteki beyanlar\u0131n\u0131n vahametini kabul etmesi \u00f6nemli bir geli\u015fmedir.<\/p>\n\n\n\n
Mahkemenin ate\u015fkes vazetmeme karar\u0131 ise doktriner ba\u011flam\u0131nda anla\u015f\u0131labilir niteliktedir, zira G\u00fcney Afrika ile \u0130srail aras\u0131nda silahl\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fma olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve mevcut dava Soyk\u0131r\u0131m S\u00f6zle\u015fmesinin yorumlanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fundan, uyu\u015fmazl\u0131k davan\u0131n taraflar\u0131n\u0131 ilgilendirmektedir. Bu nedenle mahkeme, taraflardan birine di\u011feri olmaks\u0131z\u0131n ate\u015fkes dayatamayacakt\u0131r. Mahkemenin ate\u015fkes karar\u0131 verdi\u011fi Ukrayna-Rusya davas\u0131 ile s\u00f6z konusu dava bu y\u00f6n\u00fcyle ayr\u0131\u015fmaktad\u0131r. Rusya ve Ukrayna davas\u0131nda davan\u0131n taraflar\u0131 silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n iki taraf\u0131d\u0131r. Mahkeme bu engeli, \u0130srail’in Filistinlilerin \u00f6l\u00fcmlerini, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n tahrip edilmesini, do\u011fumlar\u0131n engellenmesi ve faaliyet g\u00f6steren hastanelere y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131 durdurmaya ve insani yard\u0131m\u0131n en \u00fcst d\u00fczeyde ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya h\u00fckmederek S\u00f6zle\u015fme’nin 2. maddesine uyulmas\u0131n\u0131 emrederek a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tedbirlerin pratikte uygulanmas\u0131 i\u00e7in i\u015fgalci g\u00fcc\u00fcn zaten sald\u0131r\u0131lar\u0131 durdurmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bu karar\u0131n ilk etkisinin art\u0131k sa\u011flam ve tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir hukuki temele sahip olan Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi \u00f6n\u00fcndeki yarg\u0131lamalar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Karar\u0131n hem ilgili devlet yetkililerine hem de ticari \u015firket yetkililerine kar\u015f\u0131 ba\u015fvurulabilecek hukuki yollar ad\u0131na \u00f6nemli bir zemin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve adaletin tecellisi i\u00e7in kolektif bir sorumluluk do\u011furdu\u011fu da ortadad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131\u2019n\u0131n, \u0130srail\u2019in Gazze’deki soyk\u0131r\u0131m eylemlerinin engellenmesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki ihtiyati tedbir karar\u0131 \u0130srailli yetkilileri ilgilendirdi\u011fi kadar soyk\u0131r\u0131m eylemlerine destek veren \u00fclke ve t\u00fczel ki\u015fi yetkililerini de ilgilendirmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Bilindi\u011fi \u00fczere Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi\u2019nin kurucu s\u00f6zle\u015fmesi olan Roma Stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn 25\u2019inci maddesinin 3\u2019\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n (c) bendine g\u00f6re bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n soyk\u0131r\u0131m su\u00e7u i\u015flemesine veya i\u015flemeye te\u015febb\u00fcs etmesine yard\u0131m eden, cesaret veren herkes soyk\u0131r\u0131m su\u00e7lusudur.<\/p>\n\n\n\n
Bu ba\u011flamda \u0130srail\u2019in Gazze\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ve ileride soyk\u0131r\u0131m su\u00e7u kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi kuvvetle muhtemel eylemlerine silah, m\u00fchimmat, enerji, k\u0131yafet temini ve benzeri \u015fekilde destek vererek bu eylemlere i\u015ftirak eden devlet ve \u015firket yetkililerinin Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi\u2019nde soyk\u0131r\u0131m su\u00e7undan yarg\u0131lanmas\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n\n\n\n
Yine Roma Stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn 88. Maddesi do\u011frultusunda s\u00f6zle\u015fmeye taraf bir\u00e7ok \u00fclke yerel mevzuat\u0131nda soyk\u0131r\u0131m su\u00e7unun cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeye yer vermi\u015ftir. \u0130\u00e7erisinde T\u00fcrkiye\u2019nin de bulundu\u011fu bu devletlerin \u0130srail\u2019in soyk\u0131r\u0131m eylemlerine yard\u0131m eden ki\u015filer hakk\u0131nda yerel mahkemelerinde yarg\u0131lama yapma yetkisi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bilindi\u011fi \u00fczere WOLAS, d\u00fcnya \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015fen hak ihlallerinin izlenmesi ve raporlanmas\u0131 faaliyetinin yan\u0131nda bu ihlallerin durdurulmas\u0131 ad\u0131na avukat a\u011f\u0131n\u0131n bulundu\u011fu onlarca \u00fclkede hukuk operasyonlar\u0131 y\u00fcr\u00fctmektedir. Bu do\u011frultuda \u0130srail\u2019in soyk\u0131r\u0131m eylemlerine destek veren devlet ve \u015firket yetkilerinin soyk\u0131r\u0131m su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 ad\u0131na Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi ve bulunduklar\u0131 \u00fclkenin yerel adli makamlar\u0131 nezdinde su\u00e7 duyurusunda bulunaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bildiriyoruz.<\/p>\n\n\n\n
Son olarak \u00f6zellikle \u0130srail\u2019e soyk\u0131r\u0131m eylemleri esnas\u0131nda faydalanaca\u011f\u0131 enerjiyi sa\u011flayan T\u00fcrkiye men\u015feli firmaya, yine soyk\u0131r\u0131m eylemleri esnas\u0131nda kullan\u0131lan silah par\u00e7as\u0131, m\u00fchimmat, askeri malzeme, k\u0131yafet, g\u0131da ve benzeri \u00fcr\u00fcn tedari\u011fi sa\u011flayan ve bu \u00fcr\u00fcnlerin nakliyesini yapan \u015firket yetkililerine, yerel adli makamlar ve Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi nezdinde soyk\u0131r\u0131m su\u00e7lusu olarak mahkum edilmemeleri ad\u0131na s\u00f6z konusu eylemlerini derhal sonland\u0131rmalar\u0131 gerekti\u011fini kamuoyu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ihtar ediyoruz.
<\/p>\n\n\n\n
Av.Enes KAFADAR
Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n